Veelgestelde vragen

Alle vogels die van nature in het wild voorkomen op het grondgebied van de EU, worden beschermd door de Flora- en faunawet. Vogels die gekweekt of gehouden worden voor agrarisch gebruik of als huisdier, vallen dus niet onder deze bescherming. Vogels zoals de ooievaar, die in Nederland zijn uitgezet in het kader van fokprogramma's, worden wel beschermd.

Deze bescherming van vogels wordt vormgegeven door schadelijke handelingen te verbieden:

• verbod op het doden, verwonden, vangen, bemachtigen en met het oog daarop opsporen van vogels (art. 9 Flora- en faunawet);
• verbod op het opzettelijk verontrusten van vogels (art. 10 Flora- en faunawet);
• verbod op het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen en verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen van vogels (art. 11 Flora- en faunawet);
• verbod op het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren van vogels (art. 12 Flora- en faunawet).

Het kappen van bomen in een bos buiten de bebouwde kom, valt niet binnen het bereik van de gemeentelijke kapverordening. Er is geen kapvergunning nodig. De boswet stelt dat er een kennisgeving van het geplande kappen gestuurd moet worden aan het ministerie van LNV. Die verleent geen schriftelijke toestemming maar kan wel een kapverbod opleggen.

Let op!
Voor dunningen (onderhoud) in het bos is geen kennisgeving nodig, maar deze ingreep kan wel in strijd zijn met de Flora- en faunawet. Dit betekent dat er dan een ontheffing moet worden aangevraagd, of er moet gewerkt worden volgens de gedragscode Bosbeheer.

Strijdigheid met de Flora- en faunawet wordt in de boswet niet genoemd als een reden om een kapverbod op te leggen. Dit betekent niet dat de bomen zomaar gekapt mogen worden wanneer er geen kapverbod is opgelegd. Als er strijdigheid bestaat met de Flora- en faunawet mag er niet gekapt worden voordat er een ontheffing is verleend of dat men aantoonbaar werkt volgens de gedragscode zorgvuldig bosbeheer.

Om te bepalen of het kappen dan wel snoeien in strijd is met de bescherming van vogels wordt er gekeken naar de verbodsbepalingen in de Flora- en faunawet. (artikel 9 tot en met 12).

• Het verbod op het doden of verwonden van vogels:
  Hierop zal inbreuk gemaakt worden indien de reigerjongen nog niet vliegvlug zijn en de boom met nest en al wordt omgekapt. Er zal geen inbreuk gemaakt worden op dit verbod ten opzichte van de volwassen vogels; die kunnen wegvliegen en de eieren vallen onder een ander verbod.
• Het verbod op het opzettelijk verontrusten van vogels:
  Hierop zal zeker inbreuk gemaakt worden indien bomen tijdens het broedseizoen worden gekapt waarin de kolonie is gevestigd. Ook wanneer alle bomen gekapt worden behalve de bomen waarin nesten zitten, is er sprake van verontrusting. Er blijft dan immers geen relatief ongestoord leefgebied over en door het kappen zelf worden de vogels óók verontrust. Dit valt onder de noemer ‘opzettelijk' omdat te verwachten is dat de reigers door de actie verontrust worden. Buiten het broedseizoen, als de nesten ongebruikt zijn, zullen de vogels door de kap niet verontrust worden.
• Het verbod op het beschadigen, wegnemen of verstoren van broedgelegenheid:
  Hierop zal inbreuk gemaakt worden wanneer de bomen waarin de nesten zitten, gekapt worden. De reiger staat vermeld op de lijst met jaarrond beschermde vogelnesten van het ministerie van LNV. Dit betekent dat onder omstandigheden de nesten ook buiten het broedseizoen zijn beschermd. Dit is het geval als voor de reigers in de omgeving geen alternatieve broedplaats beschikbaar is. Het broedseizoen van de reiger begint overigens al in januari.
• Het verbod op het uitnemen, beschadigen en vernielen van eieren:
  Hierop zal inbreuk worden gemaakt wanneer er nog eieren in de nesten zitten op het moment dat de boom gekapt wordt.

Om in strijd te mogen handelen met de verboden van de Flora- en faunawet, moet er een ontheffing worden aangevraagd bij het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie of er kan gekozen worden om te werken volgens de gedragscode Bosbeheer.

Gedragscode Bosbeheer:

Het Bosschap heeft de ‘gedragscode Bosbeheer' opgesteld die is goedgekeurd door de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Er hoeft geen ontheffing meer aangevraagd te worden mits in overeenstemming met de gedragscode gehandeld wordt. Dit is echter een keuzemogelijkheid; men kan ook besluiten om ontheffingen van de Flora- en faunawet aan te vragen. Klik hier voor de volledige tekst van de gedragscode.

Belangrijke normen uit deze gedragscode zijn:

• in loof- en gemengd bos worden geen werkzaamheden uitgevoerd in de periode van 15 maart tot 15 juli,
• in een vak/afdeling met naald- of populierenbos mogen in die periode geen werkzaamheden worden uitgevoerd als er vastgesteld is dat in dat vak broedgevallen voorkomen van een soort van de Rode Lijst of een vogelsoort die is vermeld in bijlage I van de Vogelrichtlijn,
• in de periode van 15 maart tot 15 juli worden bomen waarin bewoonde nesten zijn vastgesteld niet gekapt. Gedurende deze periode wordt er alleen op een afstand van 50 meter van een bijzondere nestboom (bijv. roofvogelhorst) gewerkt om verstoring en verontrusting te voorkomen. Ook buiten deze periode worden horstbomen ontzien. Buiten het broedseizoen mogen bomen binnen 50 meter van de horstboom wel geveld worden,
• nesten van kolonievogels zoals de blauwe reiger worden gespaard en ontzien.

Ontheffingen:

Wanneer ervoor wordt gekozen om niet volgens de gedragscode te werken, dan moeten er mogelijk ontheffingen aangevraagd worden van de verschillende verboden van de Flora- en faunawet. Klik hier voor meer informatie over deze ontheffingen en aan welke voorwaarden de ontheffingverlening moet voldoen.

Als er in strijd met de gedragscode gekapt wordt:

Wanneer er voor gekozen is om volgens de gedragscode te werken en dit vervolgens niet correct gedaan wordt, dan wordt er in strijd met de Flora- en faunawet gehandeld. Tenzij er sprake was van een noodsituatie. In een dergelijk geval is het excuseerbaar dat er niet volledig in overeenstemming wordt gehandeld met de gedragscode. Er moet wel altijd zo zorgvuldig mogelijk worden gehandeld.

Wanneer u signaleert dat er onterecht in strijd met de gedragscode wordt gewerkt, kunt u een aantal wegen bewandelen.

• Overleg:
  Probeer in overleg met de opdrachtgever van de kap tot een oplossing te komen. In eerste instantie verdient dit altijd de voorkeur boven juridische stappen.
• Politie:
  Wanneer er in strijd met de normen uit de gedragscode wordt gehandeld, kunt u hiervan aangifte doen bij de politie; er wordt dan immers in strijd met de wet gehandeld.
• AID groendesk:
  Bij de afdeling Natuurbescherming van de Algemene Inspectiedienst kan melding gemaakt worden van misstanden in de natuur en kunnen vragen gesteld worden over toepasselijke regelgeving.
• Provinciale milieuklachtentelefoon:
  Bij de provincie kunt u ook met klachten terecht over misstanden in de natuur. Kijk hiervoor op de website van de desbetreffende provincie.
• Milieuklachten.nl:
  Via de website milieuklachten.nl kunt u een melding maken van de overtreding. Zij zorgen er dan voor dat de klacht bij het overheidsorgaan terecht komt die bevoegd is om daar iets aan te doen.
• Verzoek tot het opleggen van bestuursdwang of dwangsom:
  Wanneer er in strijd wordt gehandeld met de gedragscode, kunt u het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (E, L & I) verzoeken om de Flora- en faunawet te handhaven. Dit kunnen zij doen door bestuursdwang toe te passen of een last onder dwangsom op te leggen. Dit ken echter alleen wanneer de situatie nog veranderd kan worden; dus niet meer als alle bomen gekapt zijn.

Indien u het niet eens bent met de normen uit de gedragscode:

Een gedragscode dient goedgekeurd te worden door de staatssecretaris van E, L & I. Tegen dit besluit staan bezwaar en beroep open voor belanghebbenden, gedurende zes weken.
De staatssecretaris van E, L & I heeft in december 2010 een nieuwe gedragscode Bosbeheer goedgekeurd.
Momenteel worden er voor verschillende soorten activiteiten gedragscodes opgesteld waar nog bezwaar en beroep tegen open staan en waarop iedereen zienswijzen kan inbrengen.

Als er zonder of in strijd met de ontheffing van de Flora- en faunawet is gehandeld:

Wanneer ervoor gekozen is om aparte ontheffingen van de Flora- en faunawet aan te vragen en er dus niet gewerkt wordt volgens de gedragscode, dan kunt u hier klikken voor meer informatie.