Veelgestelde vragen

Alle vogels die van nature in het wild voorkomen op het grondgebied van de EU, worden beschermd door de Flora- en faunawet. Vogels die gekweekt of gehouden worden voor agrarisch gebruik of als huisdier, vallen dus niet onder deze bescherming. Vogels zoals de ooievaar, die in Nederland zijn uitgezet in het kader van fokprogramma's, worden wel beschermd.

Deze bescherming van vogels wordt vormgegeven door schadelijke handelingen te verbieden:

• verbod op het doden, verwonden, vangen, bemachtigen en met het oog daarop opsporen van vogels (art. 9 Flora- en faunawet);
• verbod op het opzettelijk verontrusten van vogels (art. 10 Flora- en faunawet);
• verbod op het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen en verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen van vogels (art. 11 Flora- en faunawet);
• verbod op het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren van vogels (art. 12 Flora- en faunawet).

Belangrijk om te weten is dat exoten niet beschouwd worden als beschermde vogels onder de Flora- en faunawet. Exoten zijn vogels die niet van nature voorkomen op het grondgebied van de Europese Unie, zoals de nijlgans. Deze exoten zijn niet beschermd. Toch geldt de algemene zorgplicht uit de Flora- en faunawet ook voor deze vogels; iedereen moet voldoende zorg in acht nemen voor de in het wild levende dieren en planten. Het is verplicht om - voor zover mogelijk - handelingen na te laten die voor deze diersoorten schadelijk zijn.

Om te bepalen of verjagen en afschieten in strijd is met de bescherming van vogels, wordt er gekeken naar de verbodsbepalingen uit de Flora- en faunawet (artikel 9 tot en met 12).

Het verbod op het doden en verwonden van vogels:
Het afschieten van ganzen is zeker in strijd met het verbod op het verwonden en doden van vogels.

Het verbod op het opzettelijk verontrusten van vogels:
Het verjagen van ganzen is zeker in strijd met het verbod op het opzettelijk verontrusten van vogels, vooral gedurende het broedseizoen wanneer vogels extra verstoringsgevoelig zijn. Het ministerie van LNV is niet snel van mening dat er buiten het broedseizoen sprake is van opzettelijk verontrusten mits er zorgvuldig gehandeld wordt. Het verjagen en afschieten van vogels kan echter niet gezien worden als zorgvuldig handelen; het doel van de maatregelen is immers om ganzen te verjagen en te verontrusten. Overigens is het ook belangrijk dat de verjaging geen andere diersoorten verontrust.

Het verbod op het wegnemen, verstoren en vernielen van nesten:
Of hierop inbreuk wordt gemaakt is afhankelijk van de verjaagmethode. Wanneer er in het broedseizoen verjaagd wordt dan is de kans groot dat nestgelegenheid verstoord wordt. Niet alleen die van ganzen, maar ook die van andere weidevogels in de omgeving zoals de grutto. Van verstoring is overigens niet al sprake wanneer vogels van hun nest opvliegen, maar bijvoorbeeld wel wanneer ze opvliegen en niet meer terugkeren naar hun nesten.

Het verbod op het zoeken, wegnemen en vernielen van eieren:
Hierop zal, behalve wellicht in het broedseizoen, waarschijnlijk geen inbreuk gemaakt worden.

Er bestaan verschillende uitzonderingen om in strijd te mogen handelen met de verboden uit de Flora- en faunawet. Het is afhankelijk van de vogelsoort en het te bereiken doel welke uitzondering het meest logisch is om te kiezen. Deze keuze is overigens niet geheel vrij. Door de voorwaarden van de uitzonderingen te lezen, wordt duidelijk welke grondslag gekozen moet worden.

Landelijke en provinciale vrijstellingslijsten: (artikel 65 Flora- en faunawet)
Op dit soort lijsten zijn bepaalde beschermde diersoorten geplaatst. Grondgebruikers hebben ten opzichte van deze soorten onder voorwaarden de mogelijkheid om ze te verjagen of te doden. Klik hier voor meer informatie over de vrijstellingslijsten.

Populatie verkleinen: (artikel 67 Flora- en faunawet)
Bepaalde personen kunnen worden aangewezen door de provincie om de populaties van diersoorten te verkleinen en zo schade te voorkomen. Een beperkt aantal diersoorten, met name exoten, zijn op een lijst geplaatst waarvoor deze uitzondering gebruikt kan worden. Klik hier voor meer informatie over populatie beheer.

Individuele ontheffing: (artikel 68 Flora- en faunawet)
Aan faunabeheereenheden kan een individuele ontheffing worden verleend om in een bepaald gebied verboden handelingen uit te voeren ten opzichte van een beschermde diersoort. Deze uitzondering geldt ten opzichte van alle beschermde diersoorten. Voor alle beschermde diersoorten kan dus zo'n ontheffing worden verleend als er aan de voorwaarden wordt voldaan. Klik hier voor meer informatie.

Individuele ontheffing: (artikel 75 Flora- en faunawet)
Dit betreft een individuele ontheffing die aangevraagd kan worden bij het ministerie van LNV. Er moet dan expliciet aangegeven worden van welke verboden van de Flora- en faunawet ontheffing wordt aangevraagd. Om gewassen te beschermen tegen de schade veroorzaakt door vogels zoals ganzen, worden bovenstaande ontheffingen en vrijstellingen gebruikt.  Klik hier voor meer informatie over deze ontheffingsmogelijkheid.

Vaak als u een overtreding constateert, weet u niet of de overtreder wellicht een vergunning of ontheffing heeft gekregen. U kunt dit natuurlijk aan de overtreder zelf vragen, maar de AID kan dit ook voor u nagaan.
Het is afhankelijk van welke regels worden overtreden, welke acties u kunt ondernemen om overtredingen tegen te gaan. Klik op een van onderstaande overtredingen om te zien wat u kunt doen.

• Handelen zonder of in strijd met een jachtakte
• Handelen in strijd met vrijstelling (art. 65 Ffwet)
• Handelen in strijd met regels populatiebeheer (art. 67 Ffwet)
• Handelen in strijd met regels individuele ontheffing (art. 68 Ffwet)
• Handelen in strijd met regels individuele ontheffing (art. 75 Ffwet)

Handelen zonder of in strijd met een jachtakte:
Om een geweer te mogen gebruiken in Nederland is het hebben van een jachtakte verplicht. Hieronder leest u wat u kunt doen wanneer er zonder of in strijd met deze akte gehandeld wordt. Het is belangrijk dat u overtredingen goed in kaart brengt; exacte locatie, activiteit, betreffende vogelsoorten en tijdstip. U kunt dan later, indien nodig, uw bevindingen goed onderbouwen.

Voordat een akte is aangevraagd:

• Overleg:
  Met de eigenaar van het terrein en de jagers proberen tot een oplossing te komen. Het verdient in eerste instantie de voorkeur om dit te doen via overleg in plaats van juridische procedures.
  
  

Wanneer een akte is afgegeven:

• Bezwaar maken:
  Tegen een verleende jachtakte kunt u bij de korpschef van politie bezwaar maken, indien u belanghebbende bent.
• Beroep bij de rechtbank:
  Als er negatief beslist is op uw bezwaarschrift, kunt u hiertegen in beroep gaan bij de rechtbank.
• Voorlopige voorziening aanvragen:
  Op het moment dat een jachtakte is verleend, mag deze gebruikt worden, ook al is hiertegen bezwaar of beroep is ingediend. Door een voorlopige voorziening aan te vragen, kunt u de rechter verzoeken om te beslissen dat de akte voorlopig niet geldig is totdat er besloten is op bezwaar en eventueel beroep. Op deze manier kan onomkeerbare schade voorkomen worden. U dient dan wel al bezwaar of beroep ingediend te hebben en er moet sprake zijn van een spoedeisend belang.

Wanneer er in strijd met de akte of zonder de akte gejaagd wordt

• Politie:
  Wanneer er zonder of in strijd met de akte wordt gejaagd, kunt u hiervan aangifte doen bij de politie. Het is belangrijk om ook echt aangifte te doen aangezien de politie een melding makkelijker naast zich neer kan leggen.
• AID groendesk:
  Bij de afdeling Natuurbescherming van de Algemene Inspectiedienst kan melding gemaakt worden van misstanden in de natuur en kunnen vragen gesteld worden over toepasselijke regelgeving.
• Provinciale milieuklachtentelefoon:
  Bij de provincie kunt u ook met klachten terecht over misstanden in de natuur. Het telefoonnummer kunt u vinden op de website van de desbetreffende provincie.
• Milieuklachten.nl:
  Via de website milieuklachten.nl kunt u een melding maken van de overtreding. Zij zorgen er dan voor dat de klacht bij het overheidsorgaan terecht komt die bevoegd is om daar iets aan te doen.
• Verzoeken tot intrekken van de akte en verzoeken tot handhaven:
  Wanneer er in strijd wordt gehandeld met de akte, óf wanneer de situatie in het gebied zoveel veranderd is dat onder die omstandigheden nooit een akte zou zijn afgegeven, kunt u een verzoek doen aan de korpschef van politie om een jachtakte in te trekken.
  Wanneer er onterecht zonder akte wordt gejaagd, kunt u de korpschef verzoeken om de wetgeving te handhaven.

Als er in strijd met de vrijstelling wordt gehandeld (art. 65 Flora- en faunawet):
Wanneer u een situatie constateert waarin er in strijd met de vrijstelling gehandeld wordt, is het belangrijk dat u dit goed in kaart brengt; exacte locatie, activiteit, betreffende vogelsoorten en het tijdstip. U kunt dan later, als dat nodig blijkt, uw bevindingen onderbouwen.

• Overleg:
  Probeer in overleg met de eigenaar van het terrein tot een gezamenlijke oplossing te komen. Overleg verdient in eerste instantie de voorkeur boven juridische procedures. 
  Het Faunafonds geeft op haar website preventieve mogelijkheden die wellicht een uitkomst kunnen bieden. Ook heeft het fonds het boek Faunaschade uitgebracht waarin veel preventieve middelen beschreven staan.
• Politie:
  Wanneer er in strijd met de vrijstelling schadelijke handelingen worden verricht, kunt u hiervan aangifte doen bij de politie. Het is het beste om echt aangifte te doen omdat de politie een melding makkelijker naast zich neer kan leggen.
• AID groendesk:
  Bij de afdeling Natuurbescherming van de Algemene Inspectiedienst kan melding gemaakt worden van misstanden in de natuur en kunnen vragen gesteld worden over toepasselijke regelgeving.
• Provinciale milieuklachtentelefoon:
  Bij de provincie kunt u ook met klachten terecht over misstanden in de natuur. Het telefoonnummer kunt u vinden op de website van de desbetreffende provincie.
• Milieuklachten.nl:
  Via de website milieuklachten.nl kunt u een melding maken van de overtreding. Zij zorgen er dan voor dat de klacht bij het overheidsorgaan terecht komt die bevoegd is om daar iets aan te doen.
• Verzoek tot handhaven:
  Wanneer er in strijd wordt gehandeld met de vrijstelling, kunt u een verzoek tot handhaven indienen. Dit verzoek dient gericht te worden tot de minister van E, L & I als het gaat om strijdigheid met de landelijke vrijstellingslijst. Als het om de provinciale vrijstellinglijst gaat, moet het verzoek tot de provincie gericht zijn.

Als er in strijd met de regels voor populatiebeheer gehandeld wordt (art. 67 Flora- en faunawet):
Wanneer u constateert dat er in strijd met de regels voor populatiebeheer wordt gehandeld, is het belangrijk dat u dit goed in kaart brengt; exacte locatie, activiteit, betreffende vogelsoorten en het tijdstip. U kunt dan later, als dat nodig blijkt, uw bevindingen onderbouwen.

Voordat het besluit tot populatiebeheer is genomen

• In overleg:
  In overleg met de beheerder/eigenaar van het terrein proberen tot een oplossing komen. Overleg verdient in eerste instantie de voorkeur boven juridische procedures.
  Het Faunafonds geeft op haar website (3.5) aan hoe schade voorkomen kan worden. Ook heeft het fonds het boek Faunaschade uitgebracht waarin veel preventieve middelen beschreven staan.

Nadat het besluit tot populatiebeheer is genomen:

• Bezwaar maken:
  U kunt bezwaar maken tegen het besluit, indien u belanghebbende bent.
• Beroep bij de rechtbank; 
  Als er negatief beslist is op uw bezwaarschrift, kunt u hiertegen in beroep gaan bij de rechtbank.
• Voorlopige voorziening aanvragen:
  Op het moment dat het besluit is genomen mag de populatie beheerd worden, ook al is er bezwaar of beroep ingesteld tegen het besluit. Door een voorlopige voorziening aan te vragen, kunt u de rechter verzoeken te beslissen dat het besluit voorlopig niet geldig is totdat er besloten is op bezwaar en eventueel beroep. Op deze manier kan onomkeerbare schade aan de natuur voorkomen worden. Om een voorlopige voorziening te kunnen indienen, moet er sprake zijn van onverwijlde spoed en dient u reeds een bezwaar of beroepschrift ingediend te hebben.

Als er in strijd met of zonder een besluit tot populatiebeheer is gehandeld

• Politie:
  Wanneer er in strijd met het besluit of zonder dat dit besluit is genomen schadelijke handelingen worden verricht, kunt u hiervan aangifte doen bij de politie. Het is belangrijk om ook echt aangifte te doen, omdat de politie een melding gemakkelijker naast zich neer kan leggen.
• AID groendesk:
  Bij de afdeling Natuurbescherming van de Algemene Inspectiedienst kan melding gemaakt worden van misstanden in de natuur en kunnen vragen gesteld worden over toepasselijke regelgeving.
• Provinciale milieuklachtentelefoon:
  Bij de provincie kunt u met klachten terecht over misstanden in de natuur. Het telefoonnummer kunt u vinden op de website van de desbetreffende provincie.
• Milieuklachten.nl:
  Via de website milieuklachten.nl kunt u een melding maken van de overtreding. Zij zorgen er dan voor dat de klacht bij het overheidsorgaan terecht komt die bevoegd is om daar iets aan te doen.
• Verzoek tot intrekking besluit en verzoek tot handhaving:
  Wanneer er in strijd wordt gehandeld met het besluit, of wanneer de situatie in het gebied zoveel veranderd is dat onder die omstandigheden dit besluit nooit tot stand zou zijn gekomen, kunt u een verzoek doen tot intrekking van het besluit of een verzoek doen tot handhaving van de regels.

Als in strijd met de regels voor een individuele ontheffing wordt gehandeld
(art. 68 Flora- en faunawet):
Wanneer u constateert dat er onterecht zonder ontheffing of in strijd met de ontheffing gehandeld wordt, is het belangrijk dat u dit goed in kaart brengt; exacte locatie, activiteit, betreffende vogelsoorten en het tijdstip. Indien nodig kunt u later uw bevindingen goed onderbouwen

Voordat er een ontheffing is aangevraagd

• In overleg:
  In overleg met de beheerder/eigenaar van het terrein tot een oplossing komen verdient altijd de voorkeur boven juridische procedures.
  Het Faunafonds geeft op haar website preventieve mogelijkheden weer. Ook heeft het fonds het boek Faunaschade uitgebracht waarin veel preventieve middelen beschreven staan.

Wanneer de ontheffing is verleend

• Bezwaar maken:
  U kunt tegen een verleende ontheffing bezwaar maken bij gedeputeerde staten. U dient dan wel belanghebbende te zijn.
• Beroep bij de rechtbank:
  Als er negatief beslist is op uw bezwaarschrift, kunt u hiertegen in beroep gaan bij de rechtbank.
• Voorlopige voorziening aanvragen:
  Op het moment dat er een ontheffing is verleend, mag deze ook gebruikt worden, ook al is hiertegen bezwaar of beroep ingediend. Door een voorlopige voorziening aan te vragen, kunt u de rechter verzoeken te beslissen dat de ontheffing voorlopig niet geldig is totdat er besloten is op bezwaar en eventueel beroep. Op deze manier kan onomkeerbare schade aan de natuur voorkomen worden. Om een voorlopige voorziening in te kunnen dienen, moet er sprake zijn van onverwijlde spoed en dient u reeds een bezwaar of beroepschrift te hebben ingediend.

Als in strijd met de ontheffing of zonder ontheffing wordt gehandeld

• Politie:
  Wanneer er zonder ontheffing of in strijd met de ontheffing, schadelijke handelingen worden verricht, kunt u hiervan aangifte doen bij de politie. Het is belangrijk om aangifte te doen, omdat de politie een melding makkelijker naast zich neer kan leggen.
• AID groendesk:
  Bij de afdeling Natuurbescherming van de Algemene Inspectiedienst kan meldingen gemaakt worden van misstanden in de natuur en kunnen vragen gesteld worden over toepasselijke regelgeving.
• Provinciale milieuklachtentelefoon:
  Bij de provincie kunt u ook met klachten terecht over misstanden in de natuur. Kijk voor het telefoonnummer op de website van de desbetreffende provincie.
• Milieuklachten.nl:
  Via de website milieuklachten.nl kunt u een melding maken van de overtreding. Zij zorgen er dan voor dat de klacht bij het overheidsorgaan terecht komt die bevoegd is om daar iets aan te doen.
• Verzoek tot intrekking ontheffing en verzoek tot handhaven:
  Wanneer er in strijd wordt gehandeld met de ontheffing, of wanneer de situatie in het gebied zoveel veranderd is dat onder die omstandigheden nooit een ontheffing zou zijn verleend, kunt u een verzoek doen tot intrekking van de ontheffing of tot handhaving van de regels.