Thema

De meeste ganzensoorten worden net als alle andere vogels die van nature in het wild voorkomen, beschermd door de Flora- en faunawet. Het is dus verboden om ganzen te verjagen of te doden. Uit het oogpunt van schadebestrijding zijn er echter enkele maatregelen mogelijk. Er kan een individuele ontheffing aangevraagd worden en soms kan er gebruik gemaakt worden van een vrijstelling. Er moet dan wel daadwerkelijk dreiging van schade zijn en er mag geen andere oplossing voorhanden zijn, zoals het plaatsen van vogelverschrikkers. Zie de informatie hieronder voor uitgebreide informatie over wanneer ganzen wel en niet verjaagd en afgeschoten mogen worden.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

De Flora- en faunawet verbiedt uitdrukkelijk het doden en verstoren van vogels en dus ook van ganzen. Hierop zijn wel enkele uitzonderingen mogelijk omdat ganzen soms schade aanrichten aan landbouwgronden. Het kan soms toegestaan zijn om ze te verjagen en af te schieten, zelfs in natuurgebieden. Maar dat kan niet als het natuurgebied is aangewezen voor de bescherming van ganzen, of als andere diersoorten waarvoor het natuurgebied is aangewezen hier last van zullen hebben.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

Tegenwoordig kom je op grote schaal ganzen tegen in Nederland. Ganzen worden beschermd door de Flora- en faunawet; het is dan ook verboden om ze te doden of te verontrusten. Helaas veroorzaken deze vogels soms schade aan landbouwgewassen. Daarom zijn er regels opgesteld waardoor het in sommige situaties toch is toegestaan om ganzen te verjagen of zelfs af te schieten. Dit geldt nadrukkelijk níet voor ganzenfoerageergebieden. Deze gebieden zijn juist aangewezen om ganzen te beschermen en ze een rustige plaats te geven om te foerageren. De eigenaar van het gebied krijgt een vergoeding voor de aangerichte schade en in ruil hiervoor worden de vogels met rust gelaten. Echter, deze gebieden zijn aangewezen voor overwinterende ganzen. In de zomer kunnen hier soms wel ganzen verjaagd of afgeschoten worden, dan gelden de algemene regels van schadebestrijding.

Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

Bijna alle vogels in Nederland worden beschermd door de Flora- en faunawet. Het is niet toegestaan om zomaar ‘lastige' eksters en 'lawaaierige' roeken te verjagen of af te schieten. Er zijn echter wel enkele uitzonderingen bedacht met het oog op schadebestrijding. De toegestane maatregelen verschillen per vogelsoort, per gebied en per schadesoort. Deze regels worden verderop toegelicht. Er zijn onder het thema ‘Jacht en schadebestrijding' ook aparte vragen opgenomen over de problematiek in verband met ganzenoverlast en agressieve buizerds.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

Doorgaans vallen buizerds geen mensen aan, maar een buizerd die jongen heeft kan zijn territorium erg fel verdedigen. Het gebeurt dan wel eens dat mensen aangevallen worden. Buizerds zijn beschermde vogels. Dit betekent dat je ze niet zomaar mag verjagen. Maar als er een gevaarlijke situatie dreigt te ontstaan en er geen andere oplossing bestaat om die gevaarlijke situatie op te heffen, dan kan er een ontheffing worden aangevraagd zodat de buizerd verjaagd mag worden. In een gevaarlijke situatie moet er snel gehandeld kunnen worden, het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie kan dan ook benaderd worden om met spoed een ontheffing te verlenen.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

De Flora- en faunawet verbiedt het schudden van ganzeneieren. Op deze bescherming zijn echter uitzonderingen mogelijk in het kader van schadebestrijding. Om met name landbouwschade terug te dringen, wordt getracht de ganzenpopulaties te verkleinen. Bijvoorbeeld door het schudden van de eieren zodat er geen nieuwe ganzen bijkomen. Om hiervoor toestemming te krijgen moet er voldaan zijn aan een aantal eisen; er is sprake van belangrijke schade; er bestaan geen andere oplossingen om de schade tegen te gaan; het schudden heeft geen negatieve effecten op de gunstige staat van instandhouding van de ganzen.

Interessant is het onderzoek van Sovon over overzomerende ganzen en het opvangbeleid dat tot nu toe gevoerd is. Dit onderzoek laat zien dat eieren schudden om populaties te beheren, alleen een effectieve maatregel is als het om hele kleine geisoleerde populaties gaat.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

De Flora- en faunawet verbiedt het schudden van ganzeneieren. Op deze bescherming zijn echter uitzonderingen mogelijk in het kader van schadebestrijding. Om met name landbouwschade terug te dringen, wordt getracht de ganzenpopulaties te verkleinen. Bijvoorbeeld door het schudden van de eieren zodat er geen nieuwe ganzen bijkomen. Om hiervoor toestemming te krijgen moet er voldaan zijn aan een aantal eisen; er is sprake van belangrijke schade; er bestaan geen andere oplossingen om de schade tegen te gaan; het schudden heeft geen negatieve effecten op de gunstige staat van instandhouding van de ganzen. Deze maatregel mag echter niet altijd toegepast worden in beschermde natuurgebieden en ganzenfoerageergebieden. Hieronder leest u meer informatie over de voorwaarden waaraan populatiebeheer in beschermde gebieden moet voldoen.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

Alle vogels die van nature in Europa voorkomen worden beschermd. Hieruit zou men kunnen concluderen dat het te allen tijde verboden is om vogels te doden en dus om ze te bejagen. Voor enkele vogelsoorten geldt echter een uitzondering. In het jachtseizoen mag er door jagers die in het bezit zijn van een geldige jachtakte gejaagd worden op houtduif, fazant en wilde eend.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

Hoewel alle vogels die van nature in Europa voorkomen in Nederland beschermd zijn, mag er op sommige soorten, zoals fazanten, wilde eenden en houtduiven, toch gejaagd worden. Momenteel is wel in de wet opgenomen dat er niet gejaagd mag worden in beschermde natuurmonumenten, Vogelrichtlijngebieden en Habitatrichtlijngebieden. Dit betekent overigens niet dat er in beschermde natuurgebieden nóóit op vogels geschoten mag worden. Soms wordt hiervoor toestemming verleend om vogels te bestrijden die schade aanrichten. Overigens is er momenteel een wetswijziging in voorbereiding waardoor het wel mogelijk zal worden om te jagen in beschermde natuurgebieden.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

Het jagen met slechtvalken en haviken is in Nederland toegestaan, maar dan moet de jager wel een valkeniersakte in zijn bezit hebben. Zo'n akte is niet makkelijk te verkrijgen; er zijn zelfs wachtlijsten om een van de maximaal 200 akten in bezit te krijgen. Met een slechtvalk of havik mag er gejaagd worden op fazanten, houtduiven, wilde eenden, konijnen en hazen.
Voor meer informatie kunt u de onderstaande deelvragen openen. Hier wordt ook beschreven welke actie u kunt ondernemen tegen overtredingen van de regels.

In principe zijn bijna alle vogels die in Nederland voorkomen beschermd. Dat betekent dat het verboden is om ze te doden, te verjagen of te verstoren. Op deze verboden bestaan echter een paar uitzonderingen waaronder regelingen voor jacht, beheer en schadebestrijding. Om te weten welke regeling in een concreet geval van toepassing is, is het belangrijk om deze begrippen uit elkaar te kunnen houden.

Van jacht spreekt men wanneer er sprake is van plezier- of benuttingsjacht; het jagen op hazen, konijnen, fazanten, houtduiven en wilde eenden. Jagers hebben hiervoor een jachtakte nodig en ze mogen alleen in bepaalde periodes, in bepaalde gebieden jagen. Bij beheer en schadebestrijding gaat het niet om plezierjacht maar om het tegengaan en voorkomen van schade en overlast door onder meer kraaien, ganzen en vossen.
Wanneer ganzen bijvoorbeeld veel schade veroorzaken aan landbouwgewassen dan mogen er, wanneer er geen alternatieve oplossingen zijn, soms enkele ganzen afgeschoten worden om de rest af te schrikken. Het verwarrende in dit onderscheid is dat deze vorm van schadebestrijding vaak uitgevoerd wordt door jagers en dat die in het bezit moeten zijn van een geldige jachtakte. Toch is er dan officieel geen sprake van jacht, maar van schadebestrijding.

Van beheer wordt gesproken als men het heeft over populatiebeheer. Van sommige diersoorten wordt geoordeeld dat de populaties te groot geworden zijn en daardoor overlast kunnen veroorzaken. Er kan dan besloten worden om de populatie te verkleinen, ofwel te ‘beheren'.

De belangrijkste gebieden voor ganzen in Nederland zijn al, of worden nog aangewezen als ganzenfoerageergebieden. De grondgebruikers hebben een overeenkomst gesloten met de overheid en zullen in deze gebieden ganzen niet verjagen. Buiten deze gebieden is het juist de bedoeling dat ganzen verjaagd worden zodat de ganzen ‘leren' naar welke gebieden zij moeten trekken. Bovendien kan er buiten deze foerageergebieden geen schadevergoeding aangevraagd worden door de grondgebruiker omdat de mogelijkheid van verjagen is opengesteld.

Ganzengedooggebieden bestaan eigenlijk niet meer; het is een ouder concept dat nu vervangen is door het aanwijzen van ganzenfoerageergebieden. In gedooggebieden werden de ganzen letterlijk gedoogd en wie schade leed als gevolg van het verblijf van de ganzen kon hiervoor een vergoeding krijgen. Er is een belangrijk verschil tussen foerageergebieden en gedooggebieden. Grondgebruikers van ganzenfoerageergebieden gedogen niet alleen passief, zij kunnen ook een beheersovereenkomst afsluiten om tegen een vergoeding actief te beheren. Ze zorgen er dan onder andere voor dat er voldoende gras beschikbaar is in het ganzenfoerageergebied.