Begrippenlijst A-Z

Vrijstellingslijsten; provinciale en landelijke

Provinciale en landelijke vrijstellingslijsten worden opgesteld om grondgebruikers de mogelijkheid te bieden om beschermde diersoorten die op deze vrijstellingslijsten staan, te verjagen of te doden om zo schade te voorkomen aan bijvoorbeeld landbouwgewassen.

Er is een landelijke vrijstelling waarop diersoorten staan die in heel Nederland belangrijke schade aanrichten. En er zijn provinciale vrijstellingslijsten die verschillen per provincie. Om gebruik te kunnen maken van de landelijke of provinciale vrijstelling moet er voldaan worden aan de hierna beschreven voorwaarden.


Landelijke vrijstellingslijst:
In heel Nederland mogen grondgebruikers verboden handelingen uitvoeren ten opzichte van: Canadese gans, houtduif, zwarte kraai en kauw. Als er voldaan is aan de volgende voorwaarden:

  • de verboden handeling alleen een van deze vogelsoorten treft en geen andere diersoorten in het gebied;
  • er geen andere bevredigende oplossing bestaat om schade te voorkomen;
  • de gunstige staat van instandhouding van de diersoort niet in gevaar komt als gevolg van de verboden handeling én
  • de handelingen uitgevoerd worden ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, bedrijfsmatige visserij en wateren.


Provinciale vrijstellingslijst:
De provinciale vrijstellingslijsten worden opgesteld door de provincie en verschillen dus ook per provincie. Deze lijsten zijn te vinden in de 'provinciale verordeningen voor schadebestrijding van dieren' en meestal opvraagbaar via de website van de provincie.

Het is centraal vastgelegd dat op deze lijsten alleen de volgende vogelsoorten geplaatst mogen worden: brandgans, ekster, grauwe gans, holenduif, huismus, kleine rietgans, knobbelzwaan, kolgans, meerkoet, rietgans, ringmus, roek, rotgans, smient, spreeuw en wilde eend.

Grondgebruikers mogen verboden handelingen uitvoeren ten opzichte van de vogelsoorten die op de provinciale vrijstellingslijst zijn geplaatst, op voorwaarde dat:

  • de handelingen alleen de vogelsoorten treffen die op de provinciale vrijstellingslijst staan en geen andere diersoorten in het gebied;
  • er geen andere bevredigende oplossing bestaat om de schade te voorkomen;
  • de gunstige staat van instandhouding van de soort niet in gevaar komt als gevolg van de verboden handelingen;
  • de handelingen uitgevoerd worden ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, bedrijfsmatige visserij en wateren;
  • de provinciale verordening kan eventuele aanvullende voorwaarden stellen